Gaat het over leefstijl? Dan hoor je al snel iets over voeding en beweging. Maar slaap is minstens zo belangrijk. Wetenschappers in het Amsterdam UMC doen onderzoek naar de invloed van slaap op glucose in het lichaam. Onderzoeker dr. Femke Rutters: 'Veel mensen gaan in het weekend later naar bed dan op werkdagen. Terwijl onregelmatig slapen je kans op diabetes type 2 vergroot.’
Je slaap kan op verschillende manieren verstoord worden. Je kunt te weinig slapen of slecht slapen. Ook is je slaapritme belangrijk. Dr. Femke Rutters doet onderzoek naar het slaapritme. ‘We weten dat veel mensen een sociale jetlag hebben. In het weekend gaan ze laat naar bed en slapen ze uit. Maar zondagavond moeten ze dan weer op tijd slapen om maandag op tijd naar school of werk te gaan’, legt ze uit. Zo'n sociale jetlag kan hogere bloedglucosewaarden veroorzaken.
Mensen die veel schuiven in hun slaapritme, hebben meer kans op diabetes type 2. ‘Ieder lichaam heeft een ritme van ongeveer 24 uur. Dit wordt geregeld door een soort klok in je brein’, legt Rutters uit. ‘Verstoor je de klok? Dan verstoor je ook andere processen in je lichaam. Bijvoorbeeld hoe je lichaam glucose verwerkt.’
Rutters en haar collega's onderzoeken nu: wat kun je hieraan doen? ‘We kijken of het helpt als mensen iedere dag op dezelfde tijd gaan slapen en opstaan. Ook in het weekend. En we testen of er dingen zijn die dit ondersteunen.’ Bijvoorbeeld wakker worden met een speciale lichtlamp in de ochtend. Of een bril die blauw licht blokkeert in de avond.
De onderzoekers kijken ook of mensen zo'n vast slaapritme volhouden. En ze onderzoeken of het slaapritme invloed heeft op hoe het lichaam glucose verwerkt.
‘Glucose in het lichaam en slaap hebben invloed op elkaar’, vertelt Rutters. ‘Heb je slecht, kort of onregelmatig geslapen? Dat kan zorgen voor wisselende bloedglucosewaarden. Ook word je vaak minder gevoelig voor het hormoon insuline.” En het kan nog meer met je doen. 'Verstoorde slaap verandert je gedrag. Je hebt bijvoorbeeld vaak minder zin om te sporten. Gezond eten is ook moeilijker.’
Andersom kan de bloedglucose de slaap ook verstoren. Zeker bij mensen met diabetes. Hypo's en hypers kunnen ervoor zorgen dat je wakker wordt of minder goed slaapt. 'Tegenwoordig hebben ook alarmen van glucosesensoren invloed op hoe iemand slaapt. Ze kunnen je veel wakker houden', voegt Rutters daar nog aan toe. Lees meer over diabetestechnologie en slaap.
Update juni 2026: de onderzoekers zoeken geen deelnemers meer.
Het Amsterdam UMC heeft nog deelnemers nodig voor hun onderzoek. Er zijn wel voorwaarden om mee te doen.
Ook moet je voor het onderzoek 4x naar het onderzoekscentrum in Hoorn. Dit gebeurt in een periode van 14 weken. Het is daarom belangrijk dat je rekening houdt met de reistijd. En je moet ook thuis 3x2 uur tijd besteden aan het onderzoek.
Wil je meedoen aan dit onderzoek? Neem dan contact op met onderzoeker Romy Slebe. Dit kan met een mail naar r.slebe@amsterdamumc.nl. Of door te bellen naar 06-25716277.
Het Diabetes Fonds betaalt het onderzoek van dr. Femke Rutters. Bekijk meer informatie op de website van het Diabetes Fonds.
De MijnOnderzoeksKeuze kaart helpt je om een keuze te maken. Deze makkelijke kaart met vragen helpt je stap voor stap nadenken over meedoen aan onderzoek.
Bekijk de MijnOnderzoeksKeuze kaart van Diabetesvereniging NederlandWil je liever zelf aan de slag om beter slapen? Deze tips kunnen helpen:
Meer tips lezen? Bekijk dan deze 7 tips om beter te slapen met diabetes. Dr. Femke Rutters werkte mee aan dit lijstje.
Beeld: Ekaterina Vidiasova, Shutterstock
Wil je meer weten over de nieuwste ontwikkelingen? Bijvoorbeeld over nieuwe behandelingen, medicijnen en onderzoek. Meld je dan aan voor onze nieuwsbrief. Je ontvangt deze iedere 2 weken.
Meld je gratis aan
MIDD is een erfelijke vorm van diabetes. Maar weinig mensen kennen dit type diabetes. Daarom stellen we er 6 vragen over aan internist Mirian Janssen. Wat is MIDD precies? En hoe weet je of je MIDD hebt?
Alles wat je doet bij diabetes heeft invloed op je bloedglucose. Eten, bewegen, medicijnen, stress... Maar wat als je kunt testen wat er gebeurt, zonder dat je het op je eigen lichaam hoeft uit te proberen? Dat kan misschien met digitale tweelingen.
Al vanaf de jaren '90 is Frank Snoek bezig met onderzoek naar de psychische kant van diabetes. Toen was in Nederland nog bijna geen onderzoek gedaan naar psychische gezondheid en diabetes. Inmiddels is dat wel anders. We praten met hem over wat er in 30 jaar tijd is veranderd.
Heb je weleens nagedacht over je eigen toekomst met diabetes? Je situatie kan veranderen als je ouder wordt. Door daar op tijd mee bezig te zijn, ben je goed voorbereid. De nieuwe gesprekskaart van Diabetesvereniging Nederland helpt je hierbij.