Onderzoekers testen iets opvallends voor nieuwe celtherapie bij diabetes type 1: gouden nanodeeltjes in de vorm van sterretjes. Ze plakken deze piepkleine deeltjes op nieuwe cellen die insuline maken. Zo kunnen ze de cellen beter volgen in het lichaam.
Op een groot congres in Barcelona (ATTD) vertelden onderzoekers over nieuwe behandelingen voor mensen met diabetes type 1, en hoever ze daarmee zijn. Eén van de snelst groeiende gebieden is stamceltherapie. Daarbij maken onderzoekers nieuwe bètacellen vanuit stamcellen. Dit zijn cellen die insuline maken. Zo kun je zelf weer insuline maken en je bloedglucose beter in evenwicht houden.
> Bekijk meer over onderzoek naar nieuwe bètacellen maken, bij het Diabetes Fonds.
Artsen willen graag weten waar nieuwe bètacellen in het lichaam terechtkomen en hoe het met ze gaat. Ze laten de cellen daarom niet zomaar vrij rondzwemmen in het lichaam. Ze moeten eerst zeker weten dat dit veilig kan. Onderzoekers zoeken daarom naar manieren om de nieuwe bètacellen goed te kunnen volgen.
Het Amerikaanse bedrijf Minutia doet proeven met hele kleine gouden nanodeeltjes. Ze plakken die op iedere nieuw gemaakte bètacel. Onder een sterke microscoop zie je ze als kleine spikkeltjes. De deeltjes hebben de vorm van sterretjes. Dit werkt als een soort barcode. De onderzoekers kunnen hiermee de cellen van buitenaf scannen, dus buiten je lichaam. Ze doen dit met een techniek die Raman‑spectrografie heet.
De gouden nanodeeltjes werken ook als kleine sensoren. Ze meten veranderingen in de cel waar ze aan vast zitten. Zo kunnen onderzoekers zien of de bètacellen nog goed werken en hoeveel cellen er nog over zijn. Gaat een cel dood? De nanodeeltjes verdwijnen dan vanzelf uit het lichaam. Dus als de onderzoekers een gouden nanodeeltje meten, hoort dit deeltje bij een cel die nog actief is.
Doen de cellen iets wat niet veilig is? Dan kunnen de gouden deeltjes helpen om de cel op afstand uit te schakelen. Dat heet een ‘kill switch’. De cel gaat dan dood en kan geen schade geven aan je lichaam. Dit is belangrijk, omdat door stamceltherapie soms cellen verkeerd gaan delen. Dit kan kanker veroorzaken.
Gouden nanodeeltjes worden al meer dan 20 jaar gebruikt in medisch onderzoek. Daar is veel kennis over. Uit tests blijkt dat bètacellen geen last hebben van de gouden sterretjes en dat ze goed blijven werken.
Zo ver is het nog niet. De eerste testen bij mensen moeten nog beginnen. Ook als die succesvol zijn, duurt het nog jaren voordat dit misschien een behandeling wordt voor mensen met diabetes type 1. Wel gaan de ontwikkelingen snel, en onderzoekers bouwen steeds verder op elkaars werk. In Nederland is hiervoor in 2025 Cure One opgericht.
Ook in Nederland werken onderzoekers met nanodeeltjes bij nieuwe behandelingen voor diabetes type 1. Zij gebruiken andere soorten nanodeeltjes die het afweersysteem moeten helpen om de nieuwe bètacellen met rust te laten.
> Bekijk meer over dit onderzoek met nanodeeltjes in Nederland.
Bron: presentatie op het ATTD-congres in Barcelona, maart 2026
Beeld: PeopleImages, Shutterstock
Wil je meer weten over de nieuwste ontwikkelingen? Bijvoorbeeld over nieuwe behandelingen, medicijnen en onderzoek. Meld je dan aan voor onze nieuwsbrief. Je ontvangt deze iedere 2 weken.
Meld je gratis aanDit zijn de laatste gesprekken over de toekomst van diabetes
Wetenschappers zoeken naar manieren om diabetes type 1 zo vroeg mogelijk af te remmen. Ze komen steeds verder en dit was een belangrijk onderwerp op het internationale EASD-congres.
Er is steeds meer aandacht voor vroege opsporing van diabetes type 1. Op het EASD-congres deelden onderzoekers ervaringen, en ze gingen met elkaar in gesprek. Wat is vroege opsporing van diabetes type 1, waarom gebeurt dit, en komt dit er ook in Nederland?
Nederlandse onderzoekers vertelden over de kunstalvleesklier op het EASD-congres. Ze deelden nieuwe resultaten.
Bij eilandjestransplantatie krijgt iemand met diabetes nieuwe eilandjes van Langerhans. Zo'n transplantatie gebeurde in Nederland voor het eerst in 2007. Arts-onderzoeker Willemijn de Vos van het LUMC sprak hierover tijdens het grote EASD-congres.