Er is steeds meer aandacht voor vroege opsporing van diabetes type 1. Op het grote internationale congres EASD in Milaan deelden onderzoekers ervaringen, en ze gingen met elkaar in gesprek. Wat is vroege opsporing van diabetes type 1, waarom gebeurt dit, en komt dit er ook in Nederland?
Met spoed naar het ziekenhuis met een levensgevaarlijk hoge bloedglucose... Veel mensen met diabetes type 1 hebben dit meegemaakt rond de diagnose diabetes type 1, of met hun kinderen. Door de hoge bloedglucose is het bloed verzuurd. Dit heet ketoacidose.
Eerder opsporen voor betere gezondheid
Een hele hoge bloedglucose is ook geen goede start voor je verdere leven met diabetes type 1. Je lichaam krijgt een klap die vaak nog jaren doorwerkt voor je gezondheid. Artsen willen daarom graag eerder ontdekken of iemand diabetes type 1 heeft. Liefst al lang voordat een noodsituatie ontstaat. De bloedglucose blijft dan vaak ook beter in evenwicht in de eerste jaren dat iemand insuline gebruikt. Dit maakt ook de kans op latere complicaties kleiner.
Hoe spoor je diabetes type 1 op?
Diabetes type 1 vroeg opsporen heet ook wel screening op diabetes type 1. Hierbij krijgen grote groepen mensen een test om te zien wie misschien ongemerkt al diabetes type 1 heeft. Dit gebeurt binnen een speciaal screeningsprogramma. Sommige landen doen zo’n screening nu al, maar meestal alleen nog als test. In Duitsland is er bijvoorbeeld de Fr1da-studie en in Engeland zijn er de ELSA- en T1DRA-studies. Alleen in Italië is screening op diabetes type 1 al officieel ingevoerd.
Is er al screening op diabetes type 1 in Nederland?
In Nederland is er nog geen screeningsprogramma voor diabetes type 1. Er gebeurt wel onderzoek om te bekijken of deze screening nuttig en haalbaar is. Alleen in Italië is er nu al een officiële screening op diabetes type 1. Op het EASD-congres delen verschillende landen hun ervaringen. Dit zijn waardevolle lessen voor landen die nog geen screening op diabetes type 1 hebben maar hier wel over nadenken, zoals Nederland.
Nog veel vragen over screening op diabetes type 1
Vroege opsporing heeft voordelen maar ook nadelen. Het is bijvoorbeeld zwaar om al vroeg te weten dat je een ziekte hebt waar nu nog weinig tegen te doen is. En je weet niet wanneer je klachten krijgt: dit kan maanden duren maar ook nog jaren. Daarom kijken onderzoekers in Nederland ook naar welke informatie en ondersteuning mensen nodig hebben bij het screenen. Zodat iemand goede begeleiding krijgt en direct kan starten met insuline als de glucose te hoog wordt.
Experts kijken ook naar de kosten van screening voor de samenleving. Een screeningsprogramma is duur. Heeft het genoeg voordelen? Het gaat hierbij om voordelen in kosten, bijvoorbeeld minder kosten door ziekenhuisopnamen.
Diabetes type 1 afremmen in het begin
Er is nog een reden om al vroeg diabetes type 1 op te sporen: om de ziekte misschien op tijd af te remmen. In sommige andere landen gebruiken ze sinds kort hier een medicijn voor, dit heet teplizumab. In Nederland is het middel nog niet op de markt. Zorginstituut Nederland heeft nog geen besluit genomen over vergoeding voor teplizumab vanuit de basisverzekering.
Onderzoekers werken ook aan nog meer oplossingen om diabetes type 1 tegen te houden. Ze deelden hierover verschillende resultaten op het congres.
Bron: verschillende presentaties op het EASD-congres 2026
Beeld: Jakub Zerdzicki, Shutterstock
Blijf als eerste op de hoogte van het laatste nieuws over diabetes
Wil je meer weten over de nieuwste ontwikkelingen? Bijvoorbeeld over nieuwe behandelingen, medicijnen en onderzoek. Meld je dan aan voor onze nieuwsbrief. Je ontvangt deze iedere 2 weken.
Insuline via een gel onder de tong? Onderzoekers kijken of dit werkt en veilig is
Insuline spuiten is al meer dan 100 jaar de belangrijkste behandeling van diabetes type 1. Onderzoekers van het onderzoekscentrum CHDR testen of het lichaam kortwerkende insuline ook op een andere manier kan opnemen: via een gel onder de tong.
Diabetes type 1 (en LADA)5 oktober 2026
Manieren om diabetes type 1 af te remmen
Wetenschappers zoeken naar manieren om diabetes type 1 zo vroeg mogelijk af te remmen. Ze komen steeds verder en dit was een belangrijk onderwerp op het internationale EASD-congres.
Diabetes type 1 (en LADA)2 oktober 2026
Kunstalvleesklier: resultaten van de DARE-studie
Nederlandse onderzoekers vertelden over de kunstalvleesklier op het EASD-congres. Ze deelden nieuwe resultaten.
Diabetes type 1 (en LADA)2 oktober 2026
Hoe staat het met eilandjestransplantatie bij diabetes type 1?
Bij eilandjestransplantatie krijgt iemand met diabetes nieuwe eilandjes van Langerhans. Zo'n transplantatie gebeurde in Nederland voor het eerst in 2007. Arts-onderzoeker Willemijn de Vos van het LUMC sprak hierover tijdens het grote EASD-congres.
Deze aanbevelingen zijn gemaakt met kunstmatige intelligentie (AI) op basis van de inhoud van deze pagina. Toch kan het gebeuren dat sommige aanbevelingen minder goed aansluiten.
Wat anderen zeggen
Gesprek
Had jij van tevoren willen weten dat je diabetes type 1 ging krijgen? Of dat je kind het krijgt?
Bij diabetes type 1 krijg je vaak pas laat de diagnose. Meestal heb je al erge klachten. Kunnen we dit voorkomen? Misschien helpt eerder opsporen. Wat is dit precies?
Wetenschappers zoeken naar manieren om diabetes type 1 zo vroeg mogelijk af te remmen. Ze komen steeds verder en dit was een belangrijk onderwerp op het internationale EASD-congres.
Geschiedenis van diabetes en de belangrijkste ontdekkingen
Pas sinds de ontdekking van insuline in 1921 bleven mensen leven met diabetes. Hierna werd de behandeling steeds beter. Welke mijlpalen heeft de geschiedenis van diabetes?
Diabetes.nl gebruikt verschillende soorten cookies
Functionele cookies, zodat de website goed werkt. Analytische cookies, om inzicht te krijgen in de werking en het effect van de website. Content cookies, om te zorgen dat je video’s van Vimeo kunt afspelen. De analytische en content cookies hebben we privacyvriendelijk ingesteld en gebruiken we daarom altijd. Daarnaast gebruiken we met jouw toestemming marketing cookies om te meten hoe effectief onze social mediacampagnes zijn. Als je een account bij ons hebt, gebruiken we hier nooit jouw profielgegevens voor. Meer informatie