Hoe gaat medisch-wetenschappelijk onderzoek?

Soorten onderzoek met mensen 

Onderzoekers vragen soms of je wil meedoen aan hun onderzoek. Het is verschillend hoeveel je moet doen voor een onderzoek, en welke dingen dit zijn. Dit hangt af van het soort onderzoek. Je geeft soms alleen antwoord op vragen, met een vragenlijst. Je krijgt soms ook verschillende soorten lichamelijk onderzoek. Artsen of verpleegkundigen meten bijvoorbeeld je bloeddruk of stofjes in het bloed. Je houdt soms zelf een dagboek bij over je gezondheid. 

Wie zijn de onderzoekers? 

Onderzoekers zijn vaak zorgverleners, zoals artsen. Veel medisch-wetenschappelijk onderzoek gebeurt in het ziekenhuis, bij de huisarts of in het verpleeghuis. Onderzoekers kunnen ook andere soorten wetenschappers zijn. Bijvoorbeeld medisch-biologen, die veel weten over het lichaam.  De onderzoekers vragen altijd eerst jouw toestemming voordat je meedoet aan het onderzoek. Ze leggen eerst ook alles precies uit. 

Strenge regels voor onderzoek 

Onderzoek naar nieuwe medicijnen en behandelingen gebeurt volgens strenge regels. De regels staan in de wet. De regels zijn er om mensen te beschermen. Een nieuw medicijn of behandeling mag geen risico zijn voor je gezondheid. Het moet zijn getest op een manier die artsen samen hebben bepaald. 

Vaste volgorde van stappen in onderzoek 

De reis van een goed idee naar een echte behandeling gaat in stappen. Dit zijn de stappen voor een nieuw medicijn, en ook bijvoorbeeld voor een nieuwe soort insuline: 

1. Laboratorium: onderzoekers maken een nieuw medicijn vanuit een idee. Ze testen dit zoveel mogelijk in het lab. 
2. Proefdieren: het medicijn wordt onderzocht bij proefdieren. Dit zijn meestal muizen of ratten. Dit gebeurt niet zomaar en er zijn strenge regels voor. Het gebeurt alleen als het echt niet anders kan, en met veel zorg voor de dieren.
3. Onderzoek bij mensen: als de eerdere resultaten goed zijn, begint het onderzoek met mensen. Dit heet klinisch onderzoek, klinische studie of klinisch geneesmiddelonderzoek. Deze stap met mensen is nodig. Soms werkt iets namelijk wel bij muizen, maar niet bij mensen. 

De 4 fasen in onderzoek met mensen  

Er zijn ook stappen binnen het onderzoek met mensen. Een stap in onderzoek naar nieuwe medicijnen heet een fase. Je komt dit woord soms tegen in een vraag om mee te doen aan onderzoek. Je ziet bijvoorbeeld staan ‘fase 4-onderzoek’. Dit zijn de officiële 4 fasen van onderzoek met mensen bij een nieuw medicijn: 

• Fase 1: is het medicijn veilig? De onderzoekers kijken bij een paar gezonde mensen of zij goed tegen het medicijn kunnen. 
• Fase 2: werkt het medicijn? Als het medicijn veilig genoeg is, wordt het getest bij een klein aantal mensen.  
• Fase 3: werkt het beter dan bestaande medicijnen? Onderzoekers vergelijken het nieuwe medicijn vaak met iets wat al bestaat. Hiervoor moeten meer mensen meedoen. Werkt het medicijn goed? Dan kan het een officieel medicijn worden. Artsen mogen het dan voorschrijven en aan hun patiënten geven. 
• Fase 4: gevolgen na een lange tijd? Ook hierna is er nog onderzoek naar het nieuwe medicijn. Onderzoekers kijken bijvoorbeeld wat er gebeurt als je het medicijn lange tijd gebruikt. Ze willen weten of er dan bijwerkingen zijn. Deze heten ook effecten op lange termijn. Voor dit onderzoek zijn vaak duizenden mensen nodig die het medicijn gebruiken. 

Wat zijn proefpersonen? 

Iemand die meedoet aan een onderzoek heet ook wel een proefpersoon. Of: deelnemer aan het onderzoek. Er zijn 2 soorten proefpersonen: 

• Gezonde vrijwilligers. Dit zijn mensen die gezond zijn. En die dus ook geen diabetes hebben.
• Patiënten. Dit zijn mensen met een aandoening of ziekte, zoals diabetes.  

Wat is een placebo?  

Een placebo betekent een behandeling die nep is. Het is bijvoorbeeld een pil die niets doet, maar hij ziet er precies zo uit als het medicijn dat wordt onderzocht. Onderzoekers kunnen hierdoor weten of een nieuw medicijn goed werkt, of beter dan een medicijn dat al bestaat. Ze vergelijken dan verschillende groepen proefpersonen. De ene groep krijgt het echte middel en de andere groep krijgt een placebo, het nepmedicijn.  

Wat betekent dubbelblind?  

Wie komt in welke groep van een onderzoek? Dit wordt bepaald door loting. Het heet randomisatie. Het is dus toeval in welke groep je zit. Je weet ook niet in welke groep je zit, dus of je een placebo krijgt of de echte behandeling. De onderzoeker weet het meestal ook niet. Dit heet een dubbelblind onderzoek. De resultaten van het onderzoek zijn hierdoor zo betrouwbaar mogelijk.