Amerikaanse onderzoekers meldden op het EASD-congres de eerste resultaten van hun onderzoek met het BCG-vaccin. Dit is een bekend vaccin tegen tuberculose. Na 5 jaar hebben veel deelnemers een lagere HbA1c-waarde. Maar er zijn belangrijke verschillen tussen mensen die vanaf jonge leeftijd diabetes type 1 hebben, en mensen die LADA kregen als volwassene.
Het BCG-vaccin is al bijna 100 jaar veilig in gebruik tegen de ziekte tuberculose. Wetenschappers onderzoeken het BCG-vaccin ook voor andere ziektes die te maken hebben met het afweersysteem, zoals MS en diabetes type 1. Zo bestudeert onderzoeker dr. Denise Faustman al jaren of het BCG-vaccin kan helpen bij mensen die al langere tijd diabetes type 1 hebben.
In 2018 meldde het team van Faustman al dat sommige mensen met diabetes type 1 een lager HbA1c kregen na behandeling met het BCG-vaccin. Hun onderzoek was toen erg klein. Andere wetenschappers vonden dat grotere en strengere onderzoeken nodig waren om te bewijzen dat het positieve effect echt kwam door het vaccin. Dit ging Faustman toen doen. Zij startte een wat groter onderzoek, met een groep van zo’n 150 mensen met diabetes type 1.
Faustman presenteerde nu op het grote EASD-congres de eerste resultaten van de grotere BCG-studie. Dit zijn tussenresultaten na 5 jaar. Ze gaan over de twee groepen mensen die meedoen aan het onderzoek:
Alle deelnemers kregen 6x een prik met het BCG-vaccin óf een placebo, een nepmiddel. Zo kunnen de onderzoekers beter vergelijken wat het vaccin doet.
De resultaten bevestigen nu na 5 jaar een belangrijk deel van wat Faustman eerder zag bij mensen die het BCG-vaccin kregen. In allebei de groepen hadden bijvoorbeeld de deelnemers wat minder insuline nodig. De onderzoekers denken dat het BCG-vaccin iets doet met het afweersysteem. Ze zagen wel belangrijke verschillen tussen de twee groepen. Dit heeft waarschijnlijk te maken met hoe sterk de afweerreactie tegen de bètacellen al was bij het begin van het onderzoek. En of iemand nog wat eigen insuline maakte.
De groep die vanaf kinderleeftijd diabetes type 1 had, had na 5 jaar een iets lagere HbA1c-waarde. Ook gebruikten de deelnemers minder insuline en zaten ze meer tijd binnen normale bloedglucosewaarden. Zonder dat ze meer hypo's kregen.
Wat kan dit betekenen?
Faustman denkt dat het positieve effect te maken heeft met kleine veranderingen in het afweersysteem. Deze veranderingen hebben invloed op de manier waarop je lichaam glucose gebruikt. Je alvleesklier herstelt zich dus waarschijnlijk niet door de prik.
Bij mensen met LADA ging het HbA1c niet omlaag. Wel reageerde hun lichaam beter op insuline, en hadden ze daar wat minder van nodig. In het bloed waren ook andere verbeteringen te zien. De onderzoekers denken dat de afweerreactie tegen de bètacellen (= cellen die insuline maken) rustiger is geworden.
Wat kan dit betekenen?
Bij de start van het onderzoek maakten de deelnemers zelf nog een beetje eigen insuline. Dit is belangrijk om je bloedglucose meer in evenwicht te houden. Dit was te zien aan C-peptide in het bloed. C-peptide is een stofje dat ontstaat als je lichaam insuline maakt. De onderzoekers denken dat het BCG-vaccin kan helpen om de overgebleven bètacellen te beschermen tegen de afweer.
Nee, er is nog meer onderzoek nodig voordat het BCG-vaccin een nieuwe behandeling kan worden voor mensen met diabetes type 1. Het BCG-vaccin is trouwens ook zeker geen vervanging voor insuline. Alle deelnemers bleven tijdens het onderzoek insuline gebruiken. Het onderzoek gaat nu eerst nog verder door. Wel laten de onderzoeken zien dat het BCG-vaccin invloed kan hebben op het afweersysteem bij diabetes type 1.
Bron: EASD-congres 2026 (2 presentaties van Faustman op 30 september)
Beeld: PeopleImages, Shutterstock
Wetenschappers zoeken naar manieren om diabetes type 1 zo vroeg mogelijk af te remmen. Ze komen steeds verder en dit was een belangrijk onderwerp op het internationale EASD-congres.
Er is steeds meer aandacht voor vroege opsporing van diabetes type 1. Op het EASD-congres deelden onderzoekers ervaringen, en ze gingen met elkaar in gesprek. Wat is vroege opsporing van diabetes type 1, waarom gebeurt dit, en komt dit er ook in Nederland?
Nederlandse onderzoekers vertelden over de kunstalvleesklier op het EASD-congres. Ze deelden nieuwe resultaten.
Bij eilandjestransplantatie krijgt iemand met diabetes nieuwe eilandjes van Langerhans. Zo'n transplantatie gebeurde in Nederland voor het eerst in 2007. Arts-onderzoeker Willemijn de Vos van het LUMC sprak hierover tijdens het grote EASD-congres.