Bewegen doet meer dan wat je ziet aan je gewicht

De redactie van diabetes.nl sprak Schrauwen over zijn presentatie op het EASD-congres. Wat doet bewegen precies in het lichaam bij mensen met diabetes type 2?

Bewegen helpt ook als je niet afvalt

Sommige mensen denken dat bewegen vooral goed voor je is doordat je ervan afvalt. Maar dat klopt niet, legt Schrauwen uit. In verschillende onderzoeken gingen deelnemers een aantal weken tot maanden meer bewegen. De onderzoekers vergeleken hun resultaten met die van mensen die niet meer gingen bewegen. De deelnemers die meer bewogen vielen niet af, maar de onderzoekers zagen wel andere voordelen voor hun gezondheid.

‘Bewegen gaat om veel meer dan alleen calorieën verbruiken’, zegt Schrauwen. ‘Ook als je het niet terugziet op de weegschaal, doet bewegen veel voor je gezondheid.’ Dat je door bewegen weinig afvalt, is niet zo vreemd. Met bewegen verbruik je vaak minder calorieën dan je denkt. Soms eten of drinken mensen na het sporten ook wat extra.

Bewegen helpt om je bloedglucose te verlagen

Insuline helpt je lichaam om glucose uit je bloed op te nemen. Bij mensen met diabetes type 2 reageert het lichaam minder goed op insuline. Daardoor blijft er meer glucose in het bloed. Als je beweegt, nemen je spieren extra glucose op uit je bloed. Na inspanning hebben je spieren daar geen insuline voor nodig, legt Schrauwen uit. Je bloedglucose kan daardoor dalen, zelfs als je minder goed reageert op insuline.

Beweeg je regelmatig? Dan gaat je lichaam vaak ook nog beter reageren op insuline. Daardoor neemt je lichaam ook makkelijker glucose op uit je bloed op momenten dat je niet sport.

Bewegen zet je lichaam aan het werk

Als je beweegt, hebben je spieren meer energie nodig. Ze gebruiken daarvoor energie die in je spieren is opgeslagen. Daarna vult je lichaam die energie weer aan. Dit is belangrijk voor de gezondheid van je spiercellen, legt Schrauwen uit. 

Als dit regelmatig gebeurt, blijven belangrijke processen in je spiercellen actief. Dat is belangrijk voor de gezondheid van je spiercellen, zegt Schrauwen.

Dat zie je ook terug in een onderzoek naar ouderen. ‘Wij vergeleken ouderen die hun hele leven veel bewogen met ouderen die minder bewogen. Bij de mensen die hun hele leven veel bewogen, bleven de spieren beter werken tijdens het ouder worden.’

Bewegen is belangrijk voor je spieren

‘Vaak gaat het over hoeveel spiermassa je hebt. Genoeg spiermassa is zeker belangrijk. Hoe meer spiermassa je hebt, hoe meer glucose je spieren kunnen opnemen en opslaan. Maar het is ook belangrijk hoe goed je spieren werken’, zegt Schrauwen. Goed werkende spieren kunnen glucose beter uit je bloed opnemen. Werken je spieren minder goed? Dan lukt dat ook minder goed.

Werkt dezelfde training bij iedereen even goed?

Niet altijd, legt Schrauwen uit. Hij vertelt over een onderzoek waarin mensen trainden op de fiets. Bij ongeveer 20% reageerde het lichaam daarna niet beter op insuline. Ook bij andere soorten training zien onderzoekers dat niet iedereen hetzelfde reageert.

Dat betekent niet dat bewegen bij deze mensen niet helpt, zegt Schrauwen. ‘De training had namelijk wel andere voordelen. Ze konden bijvoorbeeld harder fietsen en soms vielen ze een beetje af. Ook zagen de onderzoekers dat hun spieren beter gingen werken.’ Toch zorgde dit er niet voor dat hun lichaam beter reageerde op insuline.

Onderzoekers weten nog niet waarom het lichaam van sommige mensen na zo'n training niet beter reageert op insuline. Misschien werkt een andere soort training bij hen wel beter. Dat moet nog verder worden onderzocht. 

Welke soort beweging is het beste?

Er is niet één soort beweging die voor iedereen het beste is. Verschillende soorten beweging doen iets anders voor je lichaam. Met wandelen en fietsen train je bijvoorbeeld je conditie. Krachttraining helpt om je spieren sterk te houden. Schrauwen raadt aan om beide te combineren. 

‘Voor mensen die wat zwaardere beweging aankunnen, is HIIT ook een mogelijkheid’, zegt Schrauwen. Bij HIIT (= High Intensity Interval Training) beweeg je korte tijd zwaar en daarna weer rustig. ‘In een klein onderzoek bij mensen met diabetes type 2 verbeterde de conditie door HIIT. Ook reageerde het lichaam beter op insuline.’

Bewegen hoeft niet altijd intensief te zijn

Maar ook rustig bewegen is goed voor je gezondheid, benadrukt Schrauwen. ‘Je moet bij bewegen niet alleen denken aan het afbeulen in de sportschool.’ Ook vaker opstaan, rustig wandelen of de trap nemen zijn manieren om meer te bewegen. Schrauwen vertelt over een onderzoek naar minder lang achter elkaar zitten. ‘Mensen stonden vaker op en wandelden rustig. De onderzoekers zagen ongeveer dezelfde effecten als bij een uur sporten.’

Sporten is dus niet het enige dat belangrijk is. Ook wat je de rest van de dag doet, telt mee. ‘Ga je sporten? Vergeet dan niet om de rest van de dag ook te blijven bewegen’, zegt Schrauwen. ‘Mensen bewegen na het sporten soms juist minder. Sta daarom regelmatig op, wandel een stukje of neem de trap.’

Hoe begin je met meer bewegen?

Begin rustig en kijk wat voor jou haalbaar is. ‘Kies iets wat je fijn vindt en goed volhoudt. Alle kleine beetjes helpen’, zegt Schrauwen. ‘Heb je iets gevonden dat bij je past? Maak er dan eerst een gewoonte van. Kijk daarna pas naar de aanbevelingen uit onderzoek zijn om meer uit bewegen te halen. Beginnen en volhouden is belangrijker dan het perfecte trainingsprogramma. Lukt dit al goed? Probeer dan bijvoorbeeld verschillende soorten beweging te combineren of wat intensiever te bewegen.’

Kijk wat bewegen voor jou doet

Houd ook bij wat bewegen voor jou doet. Zo zie je beter wat er verandert en blijf je vaak makkelijker gemotiveerd. 'Kijk niet naar de weegschaal, maar naar andere veranderingen’, benadrukt Schrauwen. ‘Houd bijvoorbeeld bij hoe lang je over een wandeling doet. Gaat dat na een tijdje sneller of makkelijker? Meet je je glucose? Kijk dan ook wat bewegen met je glucose doet.’

Een duidelijk en haalbaar doel helpt ook om meer bewegen vol te houden. Lees meer over hoe je een gezonde leefstijl volhoudt.

Bron: EASD-congres 2026 (sessie van 1 oktober) en aanvullend gesprek

Beeld: Lordn, Shutterstock en redactie diabetes.nl