Internationale wetenschappers vonden een nieuw gen dat een belangrijke rol speelt bij diabetes type 2. Het beïnvloedt de manier waarop het lichaam reageert op insuline, een probleem bij type 2 diabetes. De ontdekking geeft hoop voor nieuwe behandelingen voor diabetes.

De onderzoekers uit Canada, Frankrijk, Engeland en Denemarken onderzochten DNA van duizenden proefpersonen. Zij ontdekten een gen dat ervoor zorgt dat een cel het hormoon insuline herkent, waarna de cel bloedsuiker kan opnemen. Daarom noemen ze het nieuwe gen Insulin Receptor Substrate 1 (IRS1).

Er waren al meer genen bekend die een rol spelen bij type 2 diabetes, maar die hebben allemaal te maken met hoe de alvleesklier insuline maakt. Alleen bij specifieke groep diabetes patiënten, de Pima indianen in de VS, zijn aanwijzingen gevonden dat genen die verband houden met de werking van insuline, een rol spelen bij het ontstaan van type 2 diabetes. Het nu gevonden gen heeft ook invloed heeft op de gevoeligheid van het lichaam voor insuline. Een belangrijk probleem bij type 2 diabetes is dat het lichaam ongevoelig is voor de werking van insuline, waardor glucose moeilijker vanuit het bloed in de weefsels kan worden opgenomen.

De onderzoekers hopen dat deze ontdekking nieuwe aanknopingspunten geeft voor de behandeling van diabetes. Mogelijk kunnen er medicijnen worden bedacht die het gen IRS1 kunnen bijsturen als het zijn werk niet goed doet.

Bron: Nature Genetics, 6 september 2009 

Onderzoekers uit Montpellier beschrijven in een lange termijn studie het klinisch beloop bij 94 patiënten met diabetes, die in het ziekenhuis werden opgenomen vanwege een voetulcus, een zweer aan de voeten.

89 van de 94 konden gedurende gemiddeld 6,5 jaar worden gevolgd. In die periode was bij 69 mensen het ulcus genezen, 42 ontwikkelden een nieuw ulcus, en in 39 was alsnog een amputatie van een teen of de voet nodig. In totaal overleden 46 van de patiënten (52%) binnen de follow-up periode; 23 vanwege hart- en vaatziekten, 9 vanwege een complicatie van de voetzweer, zoals ernstige infectie, 7 vanwege kanker, en 7 vanwege andere oorzaken.

De Franse onderzoekers concluderen dat ondanks het feit dat van de vastgestelde voetzweren de meeste wel genezen met goede zorg, de levensvooruitzichten nadta iemand een voetzweer heeft gekregen niet goed zijn. Mogelijk kan nog betere behandeling van risicofactoren zoals hoge bloeddruk, een hoog cholesterol gehalte, maar ook hypo's de vooruitzichten verbeteren. Iedere patiënt met een voetzweer ten gevolge van diabetes dient te worden verwezen naar een specialist voor de best mogelijke behandeling van zowel de voetzweer als de diabetes.

Bron: Diabetes Care 2008; 31: 1288-92

Medio mei werden de resultaten gepubliceerd van een studie naar de effecten van metformine, een tablet voor de behandeling van type 2 diabetes, bij vrouwen bij wie in de zwangerschap diabetes ontstond.

In totaal namen 751 vrouwen deel aan het onderzoek, en zij werden toegewezen aan 2 behandelgroepen: één waarin metformine werd gebruikt (alleen of in combinatie met insuline) en één waarin direct de behandeling met insuline werd gestart. De primaire uitkomstmaat richtte zich op veiligheid, en bestond uit een combinatie van factoren: hypoglycemie bij de pasgeborene, ademhalingsproblemen, noodzaak voor lichttherapie vanwege geelzucht bij de baby, letsel dat ontstond tijdens de geboorte, de gezondheid van de baby (Apgar score) na 5 minuten kleiner dan 7, en onrijpheid van de baby.

In de metformine groep moets bijna de helft van de vrouwen (46,3%) alsnog insuline gaan gebruiken. De primaire uitkomstmaat werd vastgesteld bij 32,0% in de metformine groep en 32,2 in de insuline groep (p=niet significant). Over het algemeen gaf het merendeel van de metformine gebruikers (76%) deze behandeling een volgende keer weer te willen gebruiken, tegen 27% van de insuline groep. Ook andere uitkomsten (anthropometrische metingen bij de pasgeborenen, bloedglucose controle bij de moeder, hypertensie bij de moeder) was er geen verschil.

De auteurs concluderen dat een behandelschema, waarbij met metformine wordt gestart, niet leidt tot meer complicaties rond de geboorte. Helaas is nog onbekend of bij de kinderen de geestelijke en intellectuele ontwikkeling in de eerste 5 - 10 levensjaren niet negatief beïnvloed wordt door de metformine behandeling. Tot dat moment lijkt er geen reden de huidige aanpak van zwangerschapsdiabetes, zoals gebruikelijk in Nederland, te veranderen.

Australian New Zealand Clinical Trials Registry number, 12605000311651.

Bron: N Engl J Med. 2008; 358: 2003-15

Biomarkers zijn 'hot'. Veel onderzoekers voeren zgn. visexpedities uit naar de beste marker voor speciale ziekte omstandigheden. In California zochten Fung et al in het bloed naar diverse biomarkers die het bestaan van bloedvatvenauwing in de benen konden doen vermoeden

Bloedvatvernauwing in de benen wordt vaak over het hoofd gezien, stellen zij. In hun studie beoordeelden zij 197 personen met een hartziekte en bloedvatvenauwing in de benen, 81 met alleen hartziekten, en 262 zonder duidelijke hart- en bloedvatproblemen. Belangrijkste uitleesmaat was de enkel-arm index (EAI), de verhouding tussen de bloeddruk gemeten aan de enkel en gemeten aan de bovenarm.

Van de geteste plasma markers hadden het enzym beta 2 microglobuline (beta2M) en cystatine C de hoogste correlatie met de EAI. Deze correlatie was hoger dan die van de bekende gewone risicofactoren als leeftijd, roken. Wanneer meerdere biomarkers werden gecombineerd, gaf de combinatie van beta2M, cystatine C, hsCRP (een maat voor ontsteking) en de bloedglucose spiegel de hoogste associatie met verminderde EAI (odds ratio 12,4, 95% betrouwbaarheidsinterval 6,6-23,5 voor het hoogste versus het laagste kwartiel). Misschien houden we binnenkort eerder het peillood in het bloed om bloedvatvenauwing in de benen kosteneffectief op te sporen?

Bron: Vasc Med 2008; 13: 217-24

Een uitgebreide beoordeling van de medische literatuur leert dat behandeling met een insulinepomp (CSII, continue subcutane insuline infusie) tot veel betere diabetes regulatie leidt dan een behandelschema met meerdere dagelijkse insuline injecties.

Zowel bij adolescenten als volwassenen met type 1 diabetes leidde CSII tot een lager HbA1c en lagere insuline behoefte. Er werden geen verschillen vastgesteld in het ontstaan van hypoglycemieën.
Bron: artikel van dr. K. Jeitler, in het tijdschrift Diabetologia van juni 2008 (blz. 941).

In de nabije toekomst kan de kans op het krijgen van type 2 diabetes beter worden ingeschat door het bepalen van het gehalte van fetuine-A in het bloed.

Fetuine-A is een eiwit, afkomstig uit de lever, dat betrokken is bij de glucose stofwisseling. Onderzoekers van de Universiteit van California in san Diego vonden dat personen ouder dan 70 met hoge spiegels van fetuine-A een grotere kans hadden om type 2 diabetes te krijgen in een periode van 6 jaar waarin zij werden gevolgd, dan personen met een laag gehalte.
Het onderzoek is gepubliceerd in het JAMA (Journal of the American Medical Association)

Nu het aantal mensen met diabetes wereldwijd toeneemt, zien we ook een groeiend aantal vrouwen dat diabetes heeft en zwanger wordt. Dit geeft bij onvoldoende behandeling en begeleiding aanzienlijke risico's voor moeder en kind. Dit blijkt uit een studie die in het mei nummer van het wetenschappelijke tijdschrift Diabetes Care is gepubliceerd.

"Met Moederdag in aantocht, is het voor vrouwen in de vruchtbare leeftijd verstandig om stil te staan bij het belang om hun gezondheid te behouden, zeker wanneer zij zwanger willen worden", aldus Sue Kirkman, arts, van de Amerikaanse Diabetes Association. "Type 2 diabetes kan worden voorkomen. En de consequenties van diabetes treffen ook het ongeboren kind".
In de studie bleek tijdens de periode van 1999 tot 2005 het aantal vrouwen met type 1 of type 2 diabetes dat zwanger werd, te zijn verdubbeld. Bijna 2 op de 100 zwangeren heeft nu diabetes. Het aantal vrouwen, bij wie tijdens de zwangerschap diabetes ontstond, was nagenoeg onveranderd.

Bij onvoldoende regulatie VOORAFGAAND aan de zwangerschap is er een grote kans op aangeboren afwijkingen bij het kind. Onderzoek in Nederland toonde aan dat ook bij moeders met type 2 diabetes het kind een slechtere lichamelijke en neuropsychologische ontwikkeling doormaakte tijdens de jonge levensjaren.

Bronnen:

1. Diabetes Care, 2008; 31: 899-904. Trends in the Prevalence of Preexisting Diabetes and Gestational Diabetes Mellitus Among a Racially/Ethnically Diverse Population of Pregnant Women, 1999–2005

2. Een exploratief onderzoek naar de lange termijn uitkomsten van kinderen tot 9 jaar van moeders met preconceptioneel bekende type 2 diabetes mellitus. N.H.G. van Nieuwaal, W. Lasfar, G.H.A. Visser, H.W. de Valk. Nederlands Tijdschrift Diabetologie 2007

 

Het wetenschappelijke tijdschrift JAMA rapporteert in het nummer van 2 april 2008 de resultaten van de PERISCOPE studie, een onderzoek waarin de effecten van pioglitazon (Actos) en glimepiride (Amaryl) worden vergeleken op hun effect om slagaderverkalking in de kransslagaderen van het hart te verminderen.

PERISCOPE is de afkorting van 'Pioglitazone Effect on Regression of Intravascular Sonographic Coronary Obstruction Prospective Evaluation'. In deze studie, die 18 maanden duurde, remde behandeling met pioglitazon de verslechtering van verkalking van de kransslagaders af, terwijl dit niet het geval is in de patiënten die met glimepiride werden behandeld. De onderzoekers stonden onder leiding van professor Steven Nissen van de beroemde Cleveland Clinics. Zij hebben de verslechtering van slagaderverkalking gemeten door direct in de kransslagaders van het hart via geluidsonderzoek de afmetingen van de bloedvaten in kaart te brengen. Deze techniek staat bekend als 'IVUS': Intravascular Ultrasonography. De studie was te kort, en ook niet bedoeld om te kunnen volgen of deze gunstige veranderingen inderdaad zouden leiden tot minder hartinfarcten of overlijden aan hart- en vaatziekten. Daarvoor zijn meestal studies nodig die langer dan 5 jaar duren.

De onderzoekers vonden wel verschillen in bijwerkingen van de medicijnen: in de glimepiride groep meer hypo's, in de pioglitazone meer vochtophoping en botbreuken (8 vs 0).

Bron: http://jama.ama-assn.org/cgi/content/full/299/13/1561

De resultaten van ONTARGET(TM) (ONgoing Telmisartan ALone and in combination with Ramipril Global Endpoint Trial), een vijf en een half jaar durende, grote internationale studie onder 25.620 patiënten zijn vorige week bekend gemaakt op het 57e jaarlijkse wetenschappelijk congres van de American College of Cardiology.

Mijlpaal studie ONTARGET(TM) toont aan dat telmisartan (Micardis(R) 80 mg) bij een brede populatie hoog risicopatiënten met hart- en vaatziekten evenveel bescherming biedt en beter wordt verdragen dan de huidige gouden standaard behandeling ramipril. Die bescherming uit zich in het verkleinen van het risico op sterfte door hart- en vaatziekten, hartinfarct, beroerte en/of ziekenhuisopname ten gevolge van hartfalen. Deze ernstige aandoeningen traden op bij 16,66% van de patiënten die telmisartan gebruikten versus 16,46% die ramipril kregen.

In 2000 toonde de legendarische HOPE studie aan dat het risico op hart- en vaatziekten voor patiënten die behandeld zijn met ramipril wordt verkleind met 20%. Dit betekende dat iedere vijfde ernstige cardiovasculaire aandoening bij een hoge risicogroep kan worden voorkomen. Een overeenkomstig effect kan nu worden toegeschreven aan telmisartan, aldus de onderzoekers. De 25.620 hoog risicopatiënten in de ONTARGET(TM) studie kregen al de huidige routinebehandeling zoals statines om cholesterol te verlagen, bloedverdunners, bètablokkers en andere bloeddrukverlagers. In deze hoogrisico groep laat telmisartan nu zien dat het hart- en vaatbeschermende voordelen heeft.

Er zijn ook bijwerkingen, maar gelukkig zijn die gering. In totaal stopten 360 patiënten uit de ramipril groep de behandeling vanwege hoestklachten versus slechts 93 patiënten uit de telmisartan groep. In de ramipril groep stopten 25 patiënten met de behandeling vanwege angio-oedeem (vochtophoping) versus 10 patiënten in de telmisartan groep.

ONTARGET(TM) onderzocht daarnaast het effect van de combinatietherapie telmisartan en ramipril om antwoord te geven op de vraag of het combineren van een ACE remmer en een ARB een nog betere bescherming biedt tegen hart- en vaatziekten. Dit zou toe te schrijven zijn aan de dubbele blokkade van het zogenaamde RAS systeem in tegenstelling tot de remming van het systeem op slechts één niveau. De ONTARGET resultaten geven nu aan dat er door het toepassen van de combinatie geen additionele beschermende werking bereikt wordt.

De kleine lettertjes opgeschreven door uw redactie: telmisartan kost bijna 1 Euro per dag, ramipril 50 Eurocent. Het verschil tussen beide behandelingen is dus 15 Euro per maand, oftewel 180 Euro per patiënt op jaarbasis. Als 100.000 mensen in Nederland telmisartan nemen in plaats van ramipril, betekent dit dat de kosten van de zorg met 15 miljoen Euro toenemen.

 

De intensieve behandelarm van een grote diabetesstudie in Amerika is gestopt nadat bleek dat onder de deelnemers meer mensen waren overleden dan in de minder intensief behandelde groep.

Tijdens de studie werden meer dan 10.000 mensen met type 2 diabetes, van middelbare leeftijd en ouder, gevolg. Er werd gekeken naar hun risico van hart- en vaatziekten. De studie werd uitgevoerd om te bewijzen dat wanneer mensen met diabetes hun bloedglucosewaarde zo normaal mogelijk kregen, zij een kleinere kans zouden hebben om te overlijden aan een hartziekte. Dit deel van de studie werd stilgelegd nadat er 257 sterfgevallen waren gemeld in de groep mensen die een strenge behandeling kreeg, in tegenstelling tot 202 sterfgevallen bij de groep mensen die een standaard behandeling kreeg.

De onderzoekers kunnen het verschil nog niet verklaren. "Meer onderzoek is nodig, maar we bevelen mensen met diabetes aan vooral een goede bloedglucosewaarde na te blijven streven. Dit omdat het gunstige effect van een goede bloedglucosewaarde absoluut is vastgesteld", aldus Zoe Harrison van de Engelse Diabetesvereniging. "De behandeling van diabetes moet worden afgestemd op het individu. Iemand met diabetes doet er verstandig aan vooral niet op eigen houtje de behandeling aan te passen, maar dit in overleg met de zorgverlener te doen."

Bron: http://public.nhlbi.nih.gov/newsroom/home/GetPressRelease.aspx?id=2551