'Running from Sushi Bar to Sushi Bar  while drinking sake'.

Op de website van hety Algemeen Dagblad staat de Ziekenhuis Top 100. Deze Top 100 is één van de vele manieren om de kwaliteit, toegankelijkheid en bejegening in ziekenhuizen te meten, en baseert zich op de prestatie-indicatoren van de Inspectie voor de Gezondheidszorg.  Al eerder is in de pers overigens aandacht gevraagd voor de betrekkelijkheid van dergelijke score systemen, omdat de verschillende wijzen van beoordelen steeds andere scores en ranglijsten oplevert. Bovendien rammelen sommige prestatie-indicatoren aanzienlijk: het is al lang bekend dat het HbA1c (de gemiddelde meting voor de diabetesregulatie) op geen enkele wijze een afspiegeling is van de 'geleverde zorg'. Kwaliteit is dus blijkbaar subjectief, zelfs als zogenaamd objectieve criteria worden gebruikt.

Recent is de uitgave 'Kwaliteitsindicatoren ten behoeve van de zorginkoop 2006' uitgekomen. Hierin worden een aantal nieuwe prestatie-indicatoren voor de diabeteszorg aangekondigd. Die gaan nog niet zo ver als de Nederlandse Diabetes federatie voor staat. Ook heeft men nog steeds niet door dat we spreken over mensen met type '2 ' en niet type 'II' diabetes. Desalniettemin: de volgende zaken worden gevraagd:
1. geïntegreerde diabeteszorg (conform IGZ)
2. gemiddelde HbA1c-waarde bij type I en II (conform IGZ)
3. tweejarige oogheelkundige controle (conform IGZ)
4. cholesterol en gewicht bij diabetespatiënten.

Met name dat laatste punt is bijzonder interessant. Want wat zullen wij het komende jaar mogen rapporteren? Het volgende lijstje:
1. Aantal patiënten met een afwijkend lipidenspectrum (minstens één van de
volgende waarden afwijkend van de volgende normaalwaarden):
totaal cholesterol < 5,0 mmol/l; LDL cholesterol < 2,6 mmol/l; HDL cholesterol > 1,0 mmol/l
trigliceriden < 3,0 mmol/l (PS. let op de spelfouten!).
2. Aantal patiënten waarbij het lipidenspectrum tenminste eenmaal is gemeten in
het afgelopen kalenderjaar
3. Totaal aantal behandelde diabetespatiënten
4. Aantal patiënten met een Body Mass Index ( BMI) <25, >25<30, en >30 kg/m²
5. Totaal aantal behandelde diabetespatiënten
In een voetnoot is toegevoegd dat voor deze beoordeling de laagst gemeten BMI-waarde van het afgelopen jaar kan worden genomen.

Voldoen aan deze rapportages betekent een aantal zaken. In ieder geval gaat het gemakkelijker als de arts in het bezit bent van een electronisch patiëntendossier, waarin deze gegevens zo sexy mogelijk zijn opgeslagen, en ook optimaal kunnen worden geëxtraheerd. Anders zit hij vast aan het met de hand doornemen van alle statussen van uw diabetespatiënten. Niet moeilijk als de arts 40 mensen met diabetes begeleidt, lastiger wordt het voor niet-geautomatiseerde internistenpraktijken waar meerdere honderden mensen met diabetes worden gecontroleerd.

Interessanter zou overigens de vraag zijn hoeveel patiënten met type 2 diabetes in de praktijk worden behandeld met een statine. Het is bekend dat het HDL-cholesterol nauwelijks verandert tijdens gebruik van een statine, in weerwil van wat sommige advertenties van farmaceutische bedrijven ons mogen doen geloven. Voor een aardige studie over het effect van statines bij personen met type 2 diabetes verwijs ik u naar de recente CORALL studie (http://www.blackwell-synergy.com/doi/abs/10.1111/j.1365-2796.2005.01499.x). Hierin hadden de twee sterkst werkende statines een krachtig effect op het LDL-cholesterol, maar geen enkel effect op het HDL-cholesterol.

We weten dat een betere leefstijl (afvallen, meer bewegen, matig alcoholgebruik) het HDL een klein beetje kan doen stijgen; vandaar dat het beste advies met het oog op HDL is: 'Running from Sushi Bar to Sushi Bar while drinking sake'.  Een medicament dat het HDL wel degelijk verhoogt met zo'n 20-30% is nicotinezuur. Het is daarom ook merkwaardig dat vele extern opgelegde richtlijnen het gebruik van nicotinezuur (bijvoorbeeld in de vorm van Niaspan) niet vermelden. Terwijl recente studies het gunstige effect er van beschrijven! E.e.a. betekent dat op dit moment het HDL-cholesterol op dit moment geen enkele waarde als maat voor de kwaliteit van de geboden diabeteszorg.

Bijzonder is dat ook het gewicht wordt gezien als een 'Uitkomstindicator'. Hierbij geldt hetzelfde als het HbA1c. Op beleidsniveau worden procesindicatoren en uitkomstindicatoren nog altijd regelmatig met elkaar verward. Het lijkt er op dat we met dit permanente onbegrip blijven opgescheept.

NB. LDL-cholesterol = het kwade / agressieve cholesterol
HDL=het gunstige / beschermende cholesterol