Diabetes mellitus: inhalatie insuline geregistreerd !

Type 1 diabetes mellitus is een aandoening van de jeugdige leeftijd. De aandoening wordt gekarakteriseerd door een absoluut onvermogen van de alvleesklier om insuline te produceren. Directe aanvang van behandeling met insuline is noodzakelijk, zodra de diagnose wordt gesteld.

Type 2 diabetes is een aandoening van de oudere leeftijd. De ziekte wordt gekenmerkt door een sterke familiaire aanleg. Het voorkomen neemt geleidelijk toe met de leeftijd. Pathofysiologisch gezien is type 2 diabetes een veel ingewikkelder aandoening. Er is sprake van stoornissen in de insuline secretie, ongevoeligheid van doelwitweefsels (spier!) voor insuline, en onvoldoende onderdrukking van de glucose productie van de lever door insuline. Er zijn duidelijke aanwijzingen dat insuline-resistentie al aanwezig is jaren voordat de diabetes ontstaat.

Om dit bij mensen zo goed mogelijk na te bootsen wordt een zgn. basaal/prandiaal regime toegepast. Dit schema, ook wel het "penregime" genoemd, bestaat uit:
1. een injectie kortwerkende insuline, welke voor iedere maaltijd wordt toegediend; deze insuline injectie dient om de koolhydraten te verwerken, die met iedere maaltijd worden genuttigd.
2. een injectie langwerkende insuline, welke voor het slapen gaan wordt toegediend; deze geeft de basis insuline, de hoeveelheid die nodig is om gedurende de gehele dag een geringe hoeveelheid insuline in het bloed te hebben.

Van de Europese gezondheidsautoriteit Emea en van de FDA heeft de firma Pfizer inmiddels de goedkeuring gekregen om een nieuwe insulinesoort, het middel Exubera,  op de markt te brengen. Exubera is een insuline die via inademing (inhalatie) wordt toegediend.

Enkele vragen:

Is dit een belangrijke ontwikkeling ?

Inhalatie insuline is zeker een belangrijke ontwikkeling. Exubera is de eerste insuline, die niet via injecties wordt toegediend, maar die via inademing in het lichaam wordt opgenomen. Voor veel patiënten kan dit een verbetering zijn in vergelijking met het injecteren van insuline, en zullen zij hun diabetes beter kunnen regelen.

Hoeft nu niemand meer insuline te spuiten ?

Nee, dit is zeker niet het geval! Er zijn in Nederland ruim 600.000 mensen met diabetes, en ongeveer 150.000 van hen moeten insuline spuiten. Mensen met type 1 diabetes zijn volledig afhankelijk van insuline, en injecteren 4 maal daags hun insuline. Meestal is dat snelwerkende insuline bij iedere maaltijd en een langwerkende insuline voor het slapen gaan. Exubera is een snelwerkende insuline, die dus bij iedere maaltijd (ontbijt, lunch en avondeten) wordt ingeademd. De langwerkende insuline wordt nog steeds via een injectie toegediend. Wanneer iemand dus Exubera gaat gebruiken, betekent dat nog maar één in plaats van vier injecties per dag. We moeten ons echter realiseren dat mensen met diabetes ook een aantal keren per dag de glucosespiegel van het bloed moeten controleren via een prikje in de vingertop, om goed de insulinedosis te kunnen aanpassen. Die prikjes zijn meestal pijnlijker dan het spuiten van insuline, en hieraan verandert voorlopig niets.

Voor wie is de nieuwe insuline geschikt ?

Deze nieuwe insuline kan gebruikt worden door mensen met type 1 diabetes ter vervanging van de snelwerkende insuline, en door mensen met type 2 diabetes, die van tabletten op insuline over moeten stappen. De onderzoekingen met Exubera bij type 1 diabetes laten zien dat over het algemeen de bloedglucose spiegels niet veel verbeteren, maar wel vonden de deelnemers deze wijze van behandeling erg plezierig: het betekent immers minder injecties. Voor mensen met type 2 diabetes is de verwachting dat hierdoor de stap naar behandeling met insuline veel sneller wordt gezet. Veel van deze meestal oudere mensen vinden het spuiten van insuline erg vervelend, en inademen van insuline zal voor hen gemakkelijker zijn. Exubera is zeker niet voor iedereen met diabetes geschikt. Omdat deze insuline wordt ingeademd, zijn bijwerkingen onder andere klachten van hoesten en soms keelirritatie. Van mensen met diabetes, die dit middel gaan gebruiken, moet voor het begin van de behandeling maar ook regelmatig daarna de longfunctie worden gecontroleerd. Gaat die te sterk achteruit, dan moet het middel weer worden gestopt. Mensen met een longaandoening of die roken mogen het middel al helemaal niet gebruiken. Ik moet hierbij ook opmerken, dat deze insuline niet goedkoop zal zijn; volgens verwachting wordt het zo'n 3 keer duurder dan de insulinesoorten, die op dit moment in Nederland beschikbaar zijn.

Wanneer kunnen we het in Nederland verwachten ?

Ik verwacht dat Exubera zeer binnenkort ook in de landen van de Europese Unie wordt toegelaten. Al in oktober vorig jaar heeft men hiervoor een positief advies gegeven. Dat betekent dat nog dit voorjaar het middel in de ons omringende landen beschikbaar zal zijn. In Nederland is het zo dat dan eerst de minister van Volksgezondheid de prijs voor het medicijn moet vaststellen, en voor welke mensen het middel volledig wordt vergoed. Ondermeer de CFH, dat is de commissie farmaceutische hulp van het college voor zorgverzekeringen, moet daarover adviseren, en ik hoop dat zij hier in het belang van mijn patiënten voortvarend mee aan de slag zullen gaan.