Zo nu en dan verschijnt er in de Nederlandse medische literatuur een door een farmaceutisch bedrijf gekochte advertentiepagina een stuk over de zorg. In het NTVG van 17 december 2005 ging dat over de stelling dat de zorg veiliger en voordeliger zou worden door het goed clusteren van DBC's. Deze titel, het niveau van de Privé zeker waardig, noopte tot lezen. De conclusie was: 'Het is logisch te DBC's zo te clusteren dat er maar één DBC is voor bijvoorbeeld diabetes, en geen aparte DBC's voor complicaties. Eén bepaald percentage complicaties is dan in de algemene DBC-prijs omgeslagen (en op die manier stimuleer je immers ook het maximaal voorkomen ervan). Dit stimuleert specialisten en ziekenhuizen tot het leveren van een zo doelmatig mogelijke, veilige zorg'.

Zouden mensen dit geloven, vroeg ik me af. Even wat zaken op een rijtje:
Eén DBC diabetes betekent ook één DBC-prijs, en wat zou hier het gevolg van kunnen zijn?
1. een patiënt krijgt een vaste rekening, of hij/zij nou slechts enkele malen poliklinisch is gezien of vanwege een diabetisch voetulcus en gangreen of hartklachten is opgenomen, geopereerd, en gerevalideerd. kent u nog alle verhalen in het Algemeen Dagblad over 'spooknota's? Die spooknota's bestaan niet, de nota's zijn gebaseerd op basis van de gemiddelde prijs per DBC. Dus gemiddeld wordt de prijs van een DBC ruim 2000 Euro per jaar, immers dat is het gemiddelde van de kosten per diabetespatiënt per jaar (gegevens van het CODE-2 onderzoek, The Costs Of Diabetes in Europe, prijspeil 2000-2001, exclusief medicatie).
2. in een gezondheidszorg vergeven van (of vergiftigd door??) concurrentie kan een specialist of ziekenhuis het verschil tussen inkomsten en uitgaven maximaliseren door gecompliceerde patiënten sneller te verwijzen naar een ander ziekenhuis. Natuurlijk zitten medisch specialisten niet zo in elkaar, maar desalniettemin .............
3. Het is zeker niet zo dat alle complicaties zijn te voorkomen. Er zijn veel patiënten die ondanks goede regulatie en maximale behandeling toch ernstige complicaties krijgen, en minstens zoveel die ondanks matige regulatie nauwelijks complicaties kennen. M.a.w. een aanzienlijk deel van de aan diabetesgerelateerde complicaties kennen een genetische basis, een erfelijke aanleg.
4. De zorg vensen met diabetes met veel complicaties, bijvoorbeeld voetcomplicaties, is mede gericht om nieuwe ulcera en alle bijkomende verwikkelingen, en is zeer intensief, en dus kostbaar.

Net als soldaten op oefening met rookpotten tot rampzalige taferelen op de A28 leidden eerder dit jaar, net zo heeft het nieuwe zorgstelsel grote hoeveelheden rook verspreid. Rook van patiënten die problemen hadden met overstappen, rook van bijna 100 miljoen verbrande Euro's, besteed aan vaan tenenkrommende reclamecampagnes, rook vanwege de hoge kosten voor een verzekering, en de realisatie dat bijna iedereen in Nederland meer aan ziektekostenpremies gaat betalen, rook vanwege het centraal Plan Bureau, dat recent becijferde dat deze premies volgend jaar al met zo'n 10% omhoog gaan, rook vanwege grote bedrijven als Philips dat ineens zo'n 200 miljoen Euro's aan financiële reserveringen rijker is geworden omdat deze reserveringen onnodig blijken te zijn, rook omdat een andere werkgever meldt dat de werkgevers helemaal niet o veel goedkoper uitzijn, rook omdat alle AOW-ers ineens een percentage van hun AOW EXTRA aan ziektekostenpremie kwijt zijn, rook omdat iedereen van die vermaledijde no-claim korting afwil behalve de accountant op VWS, rook omdat ineens blijkt de alle leden van de Tweede kamer veel meer aan ziektekostenpremie moeten gaan betalen. En toen werd ik ineens vrolijk, omdat blijkt dat een flink aantal volksvertegenwoordigers die slapende akkoord zijn gegaan met de huidige stelselherzieningen hieraan vet mee mogen betalen. Is er toch nog een klein beetje gerechtigheid? Of krijgen zij alsnog een compensatie?

Tineke Netelenbos, de voorzitter van de Vaste Commissie voor de Volksgezondheid van de Tweede Kamer nam in 2005 op Wereld Diabetes Dag (14 november 2005) een petitie in ontvangst. Toen al vroegen in dit 'manifest Diabetes, een sluipende volksziekte' de Nederlandse Diabetes Federatie, Diabetesvereniging Nederland en het Diabetes Fonds de aandacht van de politiek voor de ontwikkelingen op diabetesgebied. Inmiddels zijn er ruim 700.000 mensen met diabetes (anno 2009)

In de toelichting tijdens de overhandiging zei voorzitter dr. Henk-Jan Aanstoot van de Nederlandse Diabetes Federatie. "Het aantal mensen met diabetes groeit ongemerkt hard. Zeker 60.000 mensen krijgen per jaar diabetes. Nu al worden 440.000 mensen behandeld. Daarnaast zijn er nog eens bijna een half miljoen mensen die niet weten dat ze diabetes hebben. Dit wordt onderdiagnose genoemd. Onbehandelde diabetes is een groot gezondheidsrisico. Gemiddeld blijkt dat mensen 7 jaar diabetes hebben voordat de diagnose wordt gesteld. Vaak zijn de complicaties de reden dat iemand naar de huisarts gaat. Het tweede grote probleem is de onderbehandeling. De diabeteszorg is versnipperd. Na diagnose krijgen mensen met diabetes te maken met verschillende 'soorten' zorgverleners die doorgaans vanaf hun eigen eiland in hun vakgebied opereren. De onderlinge communicatie is nog vaak ver te zoeken en richtlijnen worden op grote schaal niet nageleefd. Als we nu niets doen, krijgen we later de rekening gepresenteerd. Veel meer mensen met diabetes, veel meer complicaties, sterk afgenomen kwaliteit van leven, torenhoge kosten voor de gezondheidszorg, ongelooflijke druk op de zorgverleners."

Henk Jan Aanstoot pleitte namens de drie organisaties voor actie. Hij noemde een aantal punten: "er moet een landelijk registratie komen, de huidige geneesmiddelenvergoeding moet op de helling, ga screenen op risicogroepen, stel meer geld beschikbaar voor wetenschappelijk onderzoek. Daar kan en moet de politiek een rol in gaan spelen. We hebben genoeg rapporten en feiten. Alleen actie kan de nieuwe epidemie die diabetes heet stoppen."

Om de aandacht te vestigen van de Tweede Kamerleden op het voortsluimerende karakter van diabetes bood Henk Jan Aanstoot aan alle leden van de Tweede Kamer te komen testen op diabetes. Hij overhandigde Tineke Netelenbos een brief gericht aan de voorzitter van de Tweede Kamer, de heer Weisglas, waarin deze om medewerking wordt gevraagd voor deze actie. De politici kunnen een belangrijke voorbeeldrol spelen.

Als vervolg hierop hebben op dinsdag 11 februari de voorzitter van de Tweede Kamer drs. F.W. Weisglas en de voorzitter van de Eerste Kamer ir. G.J.M. Braks om 10.00 uur de officiële start verricht van een prikactie voor onderzoek naar diabetes. Dit vindt plaats in een grote tent op het Binnenhof.

De actie was een gezamenlijk initiatief van de Nederlandse Diabetes Federatie, het Diabetes Fonds en Diabetesvereniging Nederland. Het doel was alle kamerleden, de leden van Algemene Zaken, van de Raad van State en allen werkzaam op het Binnenhof in de gelegenheid te stellen zich te laten testen op diabetes door middel van een vingerprik en oogcontrole. Eenzelfde actie was eind vorig jaar in het Europees Parlement gedaan. In Nederland zijn circa 400.000 burgers die niet weten dat zij diabetes hebben. Ruim 440.000 Nederlanders weten het wel.

Op deze manier wilden de diabetesorganisaties politieke aandacht vragen voor het diabetesprobleem. Diabetes (type 2) kent vaak een sluimerend begin, waardoor het jaren kan duren voor de diagnose wordt gesteld, en mensen een goede medische behandeling krijgen. Die behandeling is van cruciaal belang, om het risico op de late complicaties van diabetes (zoals hart- en vaatziekten, slechtziendheid, nierziekte) zoveel mogelijk te beperken.

De kamerleden en alle andere medewerkers op het Binnenhof in Den Haag, die zich lieten testen, kregen een persoonlijke kaart mee met de uitslag. De kaart geeft, door middel van een 'stoplicht' kleurencode, aan of iemand op basis van de test zich in de gevarenzone voor diabetes bevindt, of waarschijnlijk al diabetes heeft. De uitslag is uiteraard vertrouwelijk en uitsluitend bekend bij de deelnemer en de betrokken deskundige. Wel houden de diabetesorganisaties bij hoeveel mensen hebben deelgenomen aan de diabetestest, en hoeveel mensen hiervan het advies hebben ontvangen om een arts te raadplegen.

Download hier het DIABETESMANIFEST

Voor de mens met diabetes hebben de afgelopen jaren een groot aantal veranderingen plaats gevonden. Voor insuline-gebruikende mensen betekende dit de overgang van de uitkookbare glazen spuit, welke voorzien was van een op een breinaald gelijkend uiteinde, naar de moderne insuline-pen: flitsend, trendy, fraai van ontwerp, vaak met moderne opdruk of zelfs graffiti, maar vooral voorzien van een ultradunne en korte naald.

Ook de inhoud is veranderd: de onzuivere insuline verkregen uit gemalen alvleesklieren van runderen is vervangen door insuline van menselijke oorsprong, gefabriceerd door speciaal daarvoor 'getrainde' gisten of bacteriën, snel- en kort-werkend, of langzaam en middellang-werkend, met daartussen een scala van 'mixen'. Nieuwere insuline soorten werken of supersnel of kennen een betere en stabielere langdurige werking.

Voor mensen met type 2 diabetes zijn nieuwe soorten tabletten ontwikkeld, die de afgifte van insuline door de alvleesklier stimuleren of de werking van insuline verbeteren.

De afgelopen 50 jaar heeft de zorg Type 2 diabetes wordt niet meer gezien als 'een beetje suiker', maar als een serieuze aandoening, die veel leed kan veroorzaken, en daarom een serieuze aanpak vereist. Ook voor deze groep mensen kan behandeling met insuline overigens noodzakelijk zijn.

Binnen de voeding is minstens zo veel veranderd: de weegschaal, waarop iedere hap diende te worden afgewogen, is naar zolder verdwenen, en vervangen door het inzicht dat 'gezonde voeding' de basis is van de behandeling. Helaas is de gemiddelde Nederlander nog steeds te dik, en hij/zij eet nog steeds ongezond. En mensen, die te zwaar zijn, krijgen nog steeds sneller diabetes dan wanneer zij een normaal gewicht zouden hebben.

Het beschikbaar komen van glucose strips en electronische bloedglucose meters heeft de mens met diabetes in staat gesteld om, met ondersteuning van o.a. internist en diabetesverpleegkundige, zelf een groot stuk van de behandeling in handen te nemen; roeren in de urine ter bepaling van het glucose gehalte is daarmee verleden tijd geworden. Zelf variëren en aanpassen van de voeding, lichaamsbeweging, medicatie en insuline dosis is de verworvenheid van de jaren 90. Mensen met diabetes worden prof-voetballer, rijden de Tour de France, of lopen marathons.

Doel van de (zelf)behandeling is het streven naar een zo normaal mogelijk leven, en naar bijna-normale bloedglucose waarden, ter voorkoming van complicaties van de diabetes op de lange termijn. Ook dit laatste betekent een goede dialoog met de (para)medische hulpverleners: jaarlijkse screening op en behandeling ter preventie van complicaties is belangrijk. Een diabetespas is daarbij een goed hulpmiddel. Medicamenten tegen verhoogde bloeddruk of afwijkingen in de cholesterol spiegel, en bv. laser behandeling bij beginnende oogproblemen, kunnen het risico op het ontstaan van complicaties drastisch verminderen. Ook in dit aspect van de behandeling staat de mens met diabetes zelf centraal: eenvoudige, zelf te nemen maatregelen kunnen bijvoorbeeld ernstige voetproblemen voorkomen. Daarnaast behoeft wetenschappelijk onderzoek in de speurtocht naar nieuwe, betere medicijnen ter behandeling van diabetes en vermindering van complicaties de inzet zowel van medische zijde als van mensen met diabetes.

Diabetes grijpt om zich heen. In Nederland zijn er momenteel al ruim 700.000 personen die weten dat zij diabetes hebben, maar er lopen ook nog een aantal mensen rond, die al verhoogde bloedsuikers hebben, maar dit niet weten of hier nog geen al te ernstige klachten van hebben. Hoe zit dat wereldwijd met diabetes?

Bron:
McCarty D, Zimmet P. Diabetes 1994 to 2010: global estimates and projections. Melbourne. International Diabetes Institute, 1994.